Ir ao contido

Defende unha sociedade libre

O software é moito máis que ser fiable (ser de “Código aberto”): o que realmente conta son as liberdades que obtés con el. Podes aprender del? Podes construír sobre el? Podes distribuílo? Iso é o que chamamos “software libre”.

Non é un concepto tolo

A moitos usuarios parécelle peculiar que o software deba ser libre, xa que ningún dos produtos de Microsoft ou Apple o é. Con todo, a nosa sociedade funciona con moitas cousas libres, por exemplo:

  • Ningún cociñeiro che prohibiría xamais modificar a súa receita e facer derivados dela. A industria alimentaria prospera a pesar de que a lei esixe que se indiquen os ingredientes nas etiquetas dos produtos.
  • Un sistema xudicial xusto permite que calquera persoa lea todas as vistas e argumentos do xuízo. Non só o resultado (as deliberacións finais), senón tamén o proceso é totalmente aberto.

O software libre é libre como na “liberdade de expresión”, como nun “mercado libre”: todos son necesarios para unha sociedade libre. Non estás convencido? Vexamos como funcionan os sistemas operativos propietarios modernos.

Sotfware propietario polo mal camiño

Os problemas co software propietario evolucionaron. Xa non se trata só de código fonte secreto; trátase dun cambio fundamental en quen controla o teu ordenador. Isto ocorre a través de tres áreas principais:

1. A ilusión da propiedade

No pasado, o hardware (o teu PC) e o software (o teu sistema operativo) estaban separados. Hoxe, están fusionados para facer cumprir as normas do fabricante. Esta é a realización moderna da “Computación de confianza”1.

Este cambio comezou con tecnoloxías como Arranque Seguro, que garante que o ordenador só cargue un sistema operativo aprobado por Microsoft. Aínda que se chegou a un acordo que permitía aos usuarios desactivalo ou instalar outras chaves, sentou un precedente perigoso.

  • Nos dispositivos Apple, os chips da serie M e o seu Secure Enclave crean un sistema onde Apple ten a última palabra sobre que software pode executarse. Isto dificulta as reparacións non autorizadas e dálle a Apple un control absoluto aplicado por hardware.
  • En máquinas Windows, tecnoloxías como o chip TPM e o procesador Pluton de Microsoft constrúen unha “raíz de confianza” que é leal a Microsoft, non a ti.

É coma mercar unha casa, pero o construtor queda coa única chave mestra e pode cambiar as fechaduras á súa vontade.

O hardware agora dita o que o software pode facer.

O fundamental é que non podes decidir o que é fiable. O teu ordenador podería negarse a executar un sistema operativo alternativo, bloquear software dun desenvolvedor non aprobado ou impedir que un taller de reparación substitúa un compoñente. O control xa non é teu.

2. O xardín amurallado

O software adoitaba ser un campo aberto. Podías adquirir e executar programas desde calquera lugar. Agora, os provedores están a construír muros ao teu redor, creando “Tendas de aplicacións” seleccionadas que os benefician.

  • A Mac App Store e a Microsoft Store actúan como vixilantes centrais. Deciden que software está permitido, aplican as súas propias regras e cobran entre o 15% e o 30% dos desenvolvedores.
  • En macOS, o software alleo á App Store debe ser certificado por Apple. Trátase dunha comprobación de seguridade, pero tamén dun interruptor de apagado: Apple pode revogar remotamente o certificado dun desenvolvedor, desactivando o seu software en todos os Mac do mundo.

O vendedor convértese no gardián de todo o software.

Imaxina un mundo onde as librarías son substituídas por unha única tenda propiedade do fabricante. Esta tenda decide que libros se publican, pode retirar libros da túa estantería despois de que os compres e cobra unha boa parte de cada autor. Esa é a realidade dos ecosistemas de aplicacións modernos.

Apoia a liberdade móbil

Mentres loitamos pola liberdade no escritorio, o mundo móbil enfróntase a unha crise inmediata. Para setembro de 2026, Google planea bloquear Android, esixindo que todas as aplicacións sexan rexistradas por desenvolvedores verificados.

Isto converte o teu teléfono nun “xardín amurallado” onde xa non tes dereito a executar o software que escollas. Apoia a iniciativa Keep Android Open para garantir que Android siga sendo unha plataforma realmente aberta.

3. Ti es o produto, non o cliente

Xa non compras un produto acabado. Subscríbeste a un servizo que cambia constantemente para servir aos intereses do vendedor, non aos teus.

  • Telemetría agresiva: Windows 10 e 11 recompilan grandes cantidades de datos sobre o teu uso e a configuración do sistema. Gran parte desta recollida de datos non se pode desactivar. O teu ordenador informa constantemente a Microsoft.
  • Actualizacións forzadas e anuncios: Eliminouse o control sobre as actualizacións do sistema. Agora Windows pode reiniciar o equipo e instalar cambios que quizais non queiras. Peor aínda, estas actualizacións agora úsanse para enviar anuncios e software non desexado directamente ao menú Inicio, á pantalla de bloqueo e ao explorador de ficheiros.

O teu dispositivo funciona para o vendedor, non para ti.

Isto converte o usuario, que pasa de ser un cliente propietario dun produto a unha fonte de datos e un obxectivo para a publicidade. O teu sistema operativo xa non é unha ferramenta neutral; é un participante activo nun modelo de negocio no que ti es o produto que se vende.

O impacto máis amplo

O código é poder. A maioría dos documentos de traballo actuais están escritos e codificados con algoritmos secretos en software propietario. Que será dos libros, fotos, películas, ensaios, animacións, música e noticias do mañá? Os programas propietarios como Windows non teñen transparencia. Unha cultura libre e unha sociedade libre non poden xurdir a partir dese software.

Usamos os ordenadores para comunicarnos, crear e aprender. Cando esa base está controlada por un puñado de corporacións cuxos modelos de negocio dependen de restrinxirte, erosiónase a túa liberdade e autonomía.

O cambio é de propiedade a arrendamento. Es un convidado no teu propio dispositivo, suxeito ás normas do propietario.

Protección de contido

Randall Munroe, xkcd: Content Protection

O software úsase para facer cumprir as regras. Regras que poden ser ou non lei. Regras que poden ser ou non xustas. Se o software non é libre, non haberá espazo para que o usuario inflúa nestas regras. Unha cultura libre e unha sociedade libre non se poden construír sobre unhas bases de tenencia dixital.

Podemos suxerirche cambiar a GNU/Linux?

Saber máis

  1. A Computación Fiable é unha tecnoloxía que emprega hardware para aplicar restricións. Os seus defensores afirman que mellora a seguridade, pero os críticos adoitan chamala “Computación Traizoeira” porque pode quitarlle o control definitivo ao propietario do dispositivo. ↩